Από τη Γιάννα Τριανταφύλλη.
Μια νέα μελέτη αποκαλύπτει για πρώτη φορά, ότι η ανοσολογική γήρανση εξελίσσεται διαφορετικά μεταξύ ανδρών και γυναικών. Πρόκειται για μια σημαντική διαπίστωση που θέτει τις βάσεις για την ενσωμάτωση του βιολογικού φύλου ως βασικής μεταβλητής στην ιατρική ακριβείας για τη γήρανση.
Η ανοσογήρανση, δηλαδή η προοδευτική γήρανση του ανοσοποιητικού συστήματος η οποία αποδίδεται στην πρόοδο της ηλικίας, χαρακτηρίζεται από αλλαγές στη σύνθεση και τη λειτουργία των ανοσοκυττάρων που αυξάνουν την ευαισθησία σε λοιμώξεις, φλεγμονώδεις καταστάσεις και νεοπλασίες. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο το βιολογικό φύλο διαμορφώνει την ανοσογήρανση σε κυτταρικό επίπεδο παραμένει ελάχιστα κατανοητός.
Ερευνητές από το Κέντρο Υπερυπολογιστών της Βαρκελώνης (Centro Nacional de Supercomputación –BSC/CNS), θέλησαν για πρώτη φορά να διερευνήσουν πώς το βιολογικό φύλο διαμορφώνει τη γήρανση του ανοσοποιητικού σε κυτταρικό επίπεδο με την πάροδο του χρόνου.
Για τον σκοπό αυτό, οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα αίματος από σχεδόν 500 ενήλικες άνδρες και 500 ενήλικες γυναίκες, χρησιμοποιώντας την αλληλούχιση RNA κυττάρου, μια τεχνολογία ικανή να αναλύει κάθε κύτταρο ξεχωριστά.
Συνολικά, οι ερευνητές ανέλυσαν τη δραστηριότητα 20.000 γονιδίων σε περισσότερα από ένα εκατομμύριο κύτταρα αίματος, γεγονός που τους επέτρεψε να εντοπίσουν πώς αλλάζει το ανοσοποιητικό σύστημα στα δύο φύλα με την πάροδο των ετών.
Τα ευρήματα της μελέτης
Τα ευρήματα έδειξαν ότι στις γυναίκες με την πάροδο του χρόνου παρατηρείται εντονότερη αύξηση φλεγμονωδών ανοσοκυττάρων, στοιχείο που πιθανώς εξηγεί την υψηλότερη επίπτωση αυτοάνοσων νοσημάτων και την επιδείνωση φλεγμονωδών καταστάσεων μετά την εμμηνόπαυση.
Αντίθετα, στους άνδρες διαπιστώθηκε ότι οι αλλαγές είναι λιγότερο εκτεταμένες, αλλά συνοδεύονται από αύξηση κυττάρων με προ-λευχαιμικές αλλοιώσεις, γεγονός που μπορεί να σχετίζεται με τη μεγαλύτερη συχνότητα αιματολογικών κακοηθειών.
Όπως εξηγεί η Maria Sopena-Rios, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, «μέχρι τώρα, οι περισσότερες μελέτες ανέλυαν το ανοσοποιητικό σύστημα με βάση τον μέσο όρο πολλών κυττάρων ταυτόχρονα, γεγονός που δυσκόλευε την καταγραφή των προοδευτικών επιπτώσεων της γήρανσης. Με ανάλυση κύτταρο προς κύτταρο και ένα πολύ μεγαλύτερο δείγμα, καταφέραμε να ανιχνεύσουμε αυτά τα μοτίβα και να τα συγκρίνουμε αξιόπιστο τρόπο μεταξύ των βιολογικών φύλων».
Οι ερευνητές σημειώνουν πως, παρόλο που υπήρχαν διαθέσιμα επιδημιολογικά δεδομένα που έδειχναν ότι το ανοσοποιητικό σύστημα γερνάει διαφορετικά ανάλογα με το φύλο, οι γυναίκες παραδοσιακά υποεκπροσωπούνται στις μελέτες. Σε αυτή την μελέτη, για πρώτη φορά, αναλύθηκαν μεγάλες ποσότητες δειγμάτων που ελήφθησαν από ίδιο αριθμό ανδρών και γυναικών, γεγονός που ήταν καθοριστικό για την εξαγωγή αυτών των αποτελεσμάτων.
Γιατί έχουν σημασία αυτά τα ευρήματα
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η ανοσολογική γήρανση δεν αποτελεί μια ομοιογενή διαδικασία, αλλά εμφανίζει σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών. Η αναγνώριση και η βαθύτερη κατανόηση αυτών των διαφορών είναι κρίσιμη για τη βελτίωση της υγείας του πληθυσμού και την προώθηση της υγιούς γήρανσης, μέσω πιο στοχευμένων ιατρικών προσεγγίσεων.
Η ταυτοποίηση ειδικών βιοδεικτών και κυτταρικών πληθυσμών που σχετίζονται με τη γήρανση ανοίγει νέους δρόμους για την ανάπτυξη εξατομικευμένων προληπτικών και θεραπευτικών παρεμβάσεων.
Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Aging: https://www.nature.com/articles/s43587-026-01099-x
