Αποκλειστική συνέντευξη με τη Δρ Jessie Buckley, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας.
Από τη Γιάννα Τριανταφύλλη.
Η έκθεση στις επικίνδυνες χημικές ουσίες (PFAS) στην πρώιμη ζωή συνδέεται με μειωμένη οστική πυκνότητα αργότερα στην εφηβεία, σύμφωνα με τα ευρήματα μιας νέας μελέτης.
Αυτές οι χημικές ουσίες παρεμβαίνουν στη μέγιστη συσσώρευση οστικής πυκνότητας, αυξάνοντας τον κίνδυνο καταγμάτων και οστεοπόρωσης καθ’ όλη τη διάρκεια της μετέπειτα ζωής.
Τι είναι τα PFAS
Τα PFAS, τα οποία περιλαμβάνουν πάνω από 4.700 χημικές ουσίες, είναι συνθετικές χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται ευρέως σε χιλιάδες καταναλωτικά προϊόντα – από ρούχα και μακιγιάζ μέχρι συσκευασίες τροφίμων – όμως οι διεθνείς κανονισμοί για τον δραστικό περιορισμό ή την απαγόρευσή τους παραμένουν ελάχιστοι.
Οι ουσίες αυτές αποκαλούνται και «παντοτινά χημικά» γιατί δεν διασπώνται εύκολα και μπορούν να παραμείνουν στο περιβάλλον και στο ανθρώπινο σώμα για μεγάλο χρονικό διάστημα, συχνά ακόμη και για πολλές δεκαετίες. Η ανθρώπινη έκθεση γίνεται μέσω του πόσιμου νερού, των τροφίμων, του εσωτερικού αέρα, της σκόνης και των καταναλωτικών προϊόντων.
Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχει ταξινομήσει τα PFΑS ως «πιθανώς καρκινογόνα για τον άνθρωπο» και όχι άδικα: μια σειρά από μελέτες έχουν συνδέσει τα PFAS με παθήσεις του θυρεοειδούς, αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων τύπων καρκίνου, υπογονιμότητα στις γυναίκες, αναπτυξιακές διαταραχές στα παιδιά, μειωμένη ανοσολογική απόκριση, βλάβες στο ήπαρ, κακή λειτουργία του ανοσοποιητικού και άσθμα.
Επιπλέον, τα «παντοτινά χημικά» (PFAS) έχουν συνδεθεί με χαμηλό βάρος γέννησης και αναπτυξιακές διαταραχές στα παιδιά. Η ευρεία παρουσία τους στο περιβάλλον και η περιορισμένη ρύθμιση της χρήσης τους καθιστούν τα PFAS σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας, απαιτώντας αυστηρότερα μέτρα ελέγχου και πρόληψης.
Τα ανησυχητικά ευρήματα της μελέτης
Ένας ολοένα αυξανόμενος όγκος ερευνών έχει επίσης συνδέσει τα τελευταία χρόνια τις χημικές ουσίες PFAS με χαμηλότερη οστική πυκνότητα, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε οστεοπόρωση και άλλες ασθένειες των οστών. Για πρώτη φορά ερευνητές θέλησαν να διερευνήσουν την επίδραση των επικίνδυνων αυτών ουσιών στην υγεία των οστών των παιδιών και εφήβων.
Η εφηβεία είναι μια κρίσιμη περίοδος για την ανάπτυξη οστικής μάζας και η έκθεση σε PFAS κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλότερη οστική μάζα. Η μελέτη παρακολούθησε 218 παιδιά, από τη γέννησή τους μέχρι και την ηλικία των 12 ετών, μετρώντας ανά περιόδους τα επίπεδα PFAS στο αίμα τους.
Τα ευρήματα αποκάλυψαν ότι τα παιδιά με υψηλότερα επίπεδα PFAS στο αίμα τους, και ιδιαίτερα τα κορίτσια, είχαν χαμηλότερη οστική πυκνότητα στην εφηβεία, σε σύγκριση με τα παιδιά που είχαν χαμηλότερες ποσότητες χημικών ουσιών PFAS.
Τα υψηλότερα επίπεδα PFAS στο αίμα (ιδιαίτερα του PFOA) στις ηλικίες 3-12 ετών συνδέθηκαν με χαμηλότερη οστική πυκνότητα στο αντιβράχιο στην ηλικία των 12 ετών
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αν και πρόκειται για μικρή μελέτη τα ευρήματα είναι σημαντικά καθώς υποδηλώνουν ότι αυτές οι ευρέως χρησιμοποιούμενες συνθετικές χημικές ουσίες μπορεί να επηρεάσουν την φυσιολογική ανάπτυξη των παιδικών οστών κατά τη διάρκεια ενός κρίσιμου παραθύρου ανάπτυξης.
Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να αξιολογηθεί εάν αυτές οι συσχετίσεις επιμένουν ή εξελίσσονται στην ενηλικίωση.
Δρ Jessie Buckley – επικεφαλής ερευνήτρια: «Δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα αν οι επιπτώσεις αντιστρέφονται»
Για τα ευρήματα της μελέτης μιλά στο Health Next Generation η Δρ Jessie Buckley, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας από τη Σχολή Παγκόσμιας Δημόσιας Υγείας Gillings του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας.
-Τι σας οδήγησε να μελετήσετε τη σχέση μεταξύ PFAS και υγείας των οστών στα παιδιά;
Πριν από περίπου μια δεκαετία, ερευνούσα αν οι περιβαλλοντικές χημικές ουσίες αυξάνουν τον κίνδυνο παιδικής παχυσαρκίας. Σε μία από τις πρώτες μου μελέτες, εξετάζοντας τον δείκτη μάζας σώματος (BMI), διαπίστωσα ότι υψηλότερα επίπεδα ορισμένων χημικών ουσιών PFAS σχετίζονταν με χαμηλότερο ύψος στην πρώιμη παιδική ηλικία. Αυτό το απροσδόκητο εύρημα με ώθησε να διερευνήσω στη συνέχεια αν οι χημικές εκθέσεις επηρεάζουν εξίσου και τη σκελετική ανάπτυξη των παιδιών.
-Ποιο θεωρείτε το σημαντικότερο εύρημα της μελέτης;
Η μελέτη μας υποδηλώνει ότι η έκθεση σε PFAS κατά την εγκυμοσύνη και την παιδική ηλικία μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη των οστών κατά την εφηβεία. Διαπιστώσαμε ότι υψηλότερα επίπεδα PFOA από τη γέννηση έως την ηλικία των 12 ετών σχετίζονταν με χαμηλότερη οστική πυκνότητα στο αντιβράχιο κατά την εφηβεία. Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την αυξανόμενη βιβλιογραφία που δείχνει ότι η πρώιμη έκθεση σε PFAS μπορεί να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία.
-Γιατί φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο τα κορίτσια;
Δεν είναι πλήρως σαφές. Ένας πιθανός λόγος είναι ότι στα 12 έτη τα κορίτσια έχουν ήδη αναπτύξει περισσότερη οστική μάζα από τα αγόρια. Βρίσκεται σε εξέλιξη νέα μελέτη για να διαπιστωθεί αν αυτές οι διαφορές παραμένουν και στην ηλικία των 18 ετών.
-Πώς αλλάζουν τα ευρήματα αυτά την κατανόησή μας για τα PFAS; Πόσο πρέπει να ανησυχούμε για την υγεία των παιδιών μας, με δεδομένο ότι καθημερινά έρχονται σε επαφή με τις επικίνδυνες αυτές ουσίες;
Η μελέτη προσθέτει επαρκή στοιχεία ότι οι αρνητικές επιπτώσεις των PFAS μπορεί να περιλαμβάνουν μειωμένη ανάπτυξη οστικής μάζας στην εφηβεία. Η εφηβεία είναι κρίσιμη περίοδος για τη δημιουργία ισχυρών οστών που καθορίζουν τη μελλοντική υγεία του σκελετού. Αν και δεν αποδεικνύεται αιτιώδης σχέση, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η μείωση της έκθεσης σε PFAS από νωρίς θα μπορούσε να υποστηρίξει καλύτερη οστική υγεία και να μειώσει τον κίνδυνο καταγμάτων και οστεοπόρωσης αργότερα.
-Ποιες είναι οι πιο συχνές πηγές έκθεσης των παιδιών σε PFAS;
Τα παιδιά μπορεί να εκτεθούν σε PFAS μέσω μολυσμένου πόσιμου νερού, μέσω της κατανάλωσης σκόνης στο σπίτι, μέσω ορισμένων τροφίμων (π.χ. συγκεκριμένα ψάρια ή συσκευασμένα τρόφιμα), μέσω οικιακών προϊόντων (όπως χαλιά και υφάσματα), ακόμη και μέσω του μητρικού θηλασμού (αν και ο θηλασμός εξακολουθεί να συνιστάται λόγω των σημαντικών οφελών του). Τα PFAS, δυστυχώς, βρίσκονται σχεδόν παντού.
-Είναι αναστρέψιμες οι επιπτώσεις αν μειωθεί η έκθεση;
Δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα αν οι επιπτώσεις αντιστρέφονται. Ωστόσο, προηγούμενες έρευνες δείχνουν ότι οι αρνητικές συσχετίσεις ήταν ασθενέστερες σε εφήβους με καλύτερη ποιότητα διατροφής, υψηλότερη πρόσληψη ασβεστίου και περισσότερη φυσική δραστηριότητα. Αυτό υποδηλώνει ότι ένας υγιεινός τρόπος ζωής μπορεί να μετριάσει τις επιπτώσεις των PFAS.
-Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να μειώσουν την έκθεση των παιδιών σε PFAS;
Οι γονείς μπορούν να μειώσουν την έκθεση των παιδιών σε PFAS με διάφορους τρόπους. Οι κυριότεροι είναι:
- Να ελέγχουν την ποιότητα του πόσιμου νερού.
- Να αντικαθιστούν τα παλιά αντικολλητικά σκεύη.
- Να μειώνουν τη σκόνη στο σπίτι (με υγρό καθάρισμα και σκούπισμα).
- Να υποστηρίζουν πολιτικές περιορισμού των PFAS
Παρόλο που είναι δύσκολο να εξαλειφθεί πλήρως η έκθεση στα «παντοτινά χημικά», τα παραπάνω μέτρα μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση της έκθεσης.
Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Journal of the Endocrine Society: https://academic.oup.com/jes/article/10/4/bvag039/8519127?login=false
Ποια είναι η Δρ Jessie Buckley
Η Jessie Buckley, PhD, MPH, είναι καθηγήτρια Επιδημιολογίας στη Σχολή Παγκόσμιας Δημόσιας Υγείας Gillings του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας.
Επίσης, είναι διευθύντρια Μεθοδολογίας Χημικής Έκθεσης στο Κέντρο Ανάλυσης Δεδομένων του Προγράμματος Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων στα Αποτελέσματα Υγείας του Παιδιού (ECHO) των NIH. Η έρευνά της επικεντρώνεται στις επιπτώσεις των περιβαλλοντικών τοξικών ουσιών στην υγεία των παιδ
