Του Άρη Μπερζοβίτη
Το πιλοτικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα αποτελεί μία από τις πλέον φιλόδοξες παρεμβάσεις πρόληψης που έχουν ανακοινωθεί τα τελευταία χρόνια στο ελληνικό σύστημα υγείας. Ωστόσο, η υλοποίησή του παραμένει σε στάδιο προετοιμασίας, χωρίς ολοκληρωμένο δεσμευτικό χαρακτήρα.
Η σημασία του εγχειρήματος είναι δεδομένη. Ο καρκίνος του πνεύμονα εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στη χώρα, με περίπου 9.000 νέα περιστατικά και 8.300 θανάτους ετησίως. Παρά τη βαρύτητα του φορτίου, η μετάβαση από τις πολιτικές εξαγγελίες στην επιχειρησιακή εφαρμογή του screening δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Η Πολιτεία έχει ήδη δείξει έμπρακτα τη δέσμευσή της στην πρόληψη, εξασφαλίζοντας 300 εκατ. ευρώ για τη συνέχιση του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ». Το κρίσιμο, ωστόσο, ερώτημα είναι αν το πιλοτικό πρόγραμμα για τον καρκίνο του πνεύμονα έχει ενταχθεί σε αυτό το χρηματοδοτικό πλαίσιο ή αν παραμένει εκτός συγκεκριμένης δημοσιονομικής πρόβλεψης. Σε προγράμματα πληθυσμιακού ελέγχου, η χρηματοδότηση προφανώς αποτελεί βασική προϋπόθεση υλοποίησης.
Εξίσου κρίσιμο είναι το ζήτημα του χρόνου. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος με χαμηλής δόσης αξονική τομογραφία έχει αποδεδειγμένη ικανότητα να ανιχνεύει τη νόσο σε πρώιμα στάδια, όπου η πενταετής επιβίωση μπορεί να ξεπεράσει το 90%. Αντίθετα, στα προχωρημένα στάδια, το ποσοστό αυτό πέφτει κάτω από 10%.
Η διαφορά αυτή καθιστά τον χρόνο ένα από τα πιο καθοριστικά στοιχεία της δημόσιας υγείας. Κάθε καθυστέρηση στην εφαρμογή ενός οργανωμένου προγράμματος screening μεταφράζεται σε χαμένες ευκαιρίες έγκαιρης διάγνωσης.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον με αυξανόμενη ένταση είναι σαφές: εφόσον η Πολιτεία έχει αναγνωρίσει την αναγκαιότητα του προγράμματος, ποιο είναι το ακριβές στάδιο προετοιμασίας του, ποιος είναι ο προϋπολογισμός του και ποιο είναι το δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα ώστε να ξεκινήσει ρεαλιστικά μέσα στο 2026;
