Τι είναι, πότε χρειάζεται, ποιος το συμπληρώνει και τι πρέπει να γνωρίζουν γονείς και εκπαιδευτικοί.
Της Γιάννας Τριανταφύλλη
Το Ατομικό Δελτίο Υγείας Μαθητή (ΑΔΥΜ) αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο πρόληψης και συνεργασίας μεταξύ οικογένειας, παιδιάτρου και σχολείου.
Δεν είναι απλώς ένα ακόμη δικαιολογητικό που κατατίθεται στο σχολείο. Ο βασικός του σκοπός είναι να συμβάλει στην προστασία της υγείας και της ζωής του μαθητή, καθώς και στη σωστή συμμετοχή του στη σχολική ζωή και στις σχολικές δραστηριότητες.
Το ΑΔΥΜ καθιερώθηκε με την ΚΥΑ Φ.6/304/75662/Γ1/21-5-2014 και έχει προληπτικό χαρακτήρα. Αποτελεί μέσο επικοινωνίας του παιδιάτρου με τη σχολική μονάδα και περιλαμβάνει τα πορίσματα της ιατρικής εξέτασης που είναι απαραίτητα και αφορούν τη σχολική ζωή του μαθητή.
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής εξηγεί αναλυτικά τι είναι το ΑΔΥΜ, ποιος το συμπληρώνει και τι πρέπει να γνωρίζουν γονείς και εκπαιδευτικοί.
- Τι είναι το ΑΔΥΜ;
Το ΑΔΥΜ είναι ιατρικό πιστοποιητικό που αφορά την υγεία του μαθητή σε σχέση με τη σχολική του ζωή. Ο παιδίατρος, μετά την προληπτική ιατρική εξέταση του παιδιού, καταγράφει στο ΑΔΥΜ τα συμπεράσματα που έχουν σημασία για το σχολείο.
Επομένως: Το ΑΔΥΜ δεν είναι ο ιατρικός φάκελος του παιδιού.
Η αναλυτική ιατρική εξέταση και το ιστορικό καταγράφονται στο Φύλλο Ιατρικής Εξέτασης, το οποίο είναι διαφορετικό από το ΑΔΥΜ και δεν προορίζεται να παραδίδεται στο σχολείο. Το Φύλλο Ιατρικής Εξέτασης παραμένει στο αρχείο του ιατρού ή της μονάδας υγείας.
Με απλά λόγια
Ο παιδίατρος εξετάζει το παιδί διεξοδικά . Δεν χορηγείται ΑΔΥΜ αν δεν προηγηθεί εξέταση του μαθητή Το σχολείο ενημερώνεται μόνο για όσα χρειάζεται να γνωρίζει για την ασφαλή συμμετοχή του μαθητή στη σχολική ζωή.
- Γιατί χρειάζεται το ΑΔΥΜ;
Το ΑΔΥΜ έχει κυρίως προληπτικό και προστατευτικό χαρακτήρα.
Μπορεί να βοηθήσει ώστε:
- να εντοπιστούν έγκαιρα προβλήματα υγείας,
- να αναγνωριστούν καταστάσεις που μπορεί να επηρεάζουν τη σχολική ζωή,
- να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα προστασίας του μαθητή,
- να ενημερωθεί το σχολείο για τυχόν σημαντικές ιδιαιτερότητες,
- να υποστηριχθεί ο μαθητής στη Φυσική Αγωγή και στις άλλες σχολικές δραστηριότητες,
- να διευκολυνθεί η επικοινωνία μεταξύ παιδιάτρου και σχολείου.
Η φιλοσοφία του ΑΔΥΜ επομένως δεν είναι «να βρούμε αν το παιδί είναι άρρωστο», αλλά:
- να εντοπίσουμε έγκαιρα ό,τι μπορεί να επηρεάσει την υγεία, την ασφάλεια και τη συμμετοχή του παιδιού στο σχολείο.
- Πότε χρειάζεται ΑΔΥΜ;
Με βάση το θεσμικό πλαίσιο του ΑΔΥΜ, αυτό χρησιμοποιείται ως δικαιολογητικό εγγραφής και ως ιατρικό πιστοποιητικό παρακολούθησης της υγείας των μαθητών.
Το ΑΔΥΜ προσκομίζεται:
- κατά την εγγραφή στο Νηπιαγωγείο,
- κατά την εγγραφή στην Α΄ Δημοτικού,
- κατά την έναρξη φοίτησης στις τάξεις που προβλέπονται από το ισχύον πλαίσιο, όπως η Δ΄ Δημοτικού, η Α΄ Γυμνασίου και η Α΄ Λυκείου.
Το ΑΔΥΜ χρησιμοποιείται επίσης στο σχολικό περιβάλλον για τη συμμετοχή του μαθητή στη Φυσική Αγωγή και στις σχολικές αθλητικές δραστηριότητες, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο σχετικό θεσμικό πλαίσιο.
Σημαντικό
Οι γονείς δεν πρέπει να αντιμετωπίζουν το ΑΔΥΜ ως μια απλή τυπική διαδικασία ή ένα χαρτί που χρειάζεται μια υπογραφή. Η ιατρική εξέταση που προηγείται αποτελεί ευκαιρία για προληπτικό έλεγχο της υγείας και της ανάπτυξης του παιδιού.
- Ποιος συμπληρώνει το ΑΔΥΜ;
Το ΑΔΥΜ συμπληρώνεται από τον παιδίατρο του μαθητή, μετά την προβλεπόμενη ιατρική εξέταση του. Πρέπει να αποφεύγονται μαζικές επισκέψεις μαθητών σε Κέντρα Υγείας , σαν σε σχολική εκδρομή, ώστε για συντόμευση χρόνου να λάβουν το ΑΔΥΜ από ένα παιδίατρο που πιθανόν εξετάζει πρώτη φορά τον μαθητή, απουσιάζει ο γονέας για την ενημέρωση του ιστορικού του μαθητή και η όλη διαδικασία δεν συνιστά σοβαρή κλινική εξέτασή
Ο γονέας ή ο κηδεμόνας:
- φροντίζει για την ιατρική εξέταση του παιδιού,
- ενημερώνει τον ιατρό για το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, συμπληρώνοντας το σχετικό τμήμα του ιστορικού στο Φύλλο Ιατρικής Εξέτασης(Φ.Ι.Ε)
- προσκομίζει στον παιδίατρο τυχόν διαθέσιμες πληροφορίες ή προηγούμενες ιατρικές γνωματεύσεις που είναι χρήσιμες,
- παραλαμβάνει το συμπληρωμένο ΑΔΥΜ για την κατάθεσή του στη σχολική μονάδα.
Η ιατρική εξέταση δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί χρειάζεται υποχρεωτικά μεγάλο αριθμό εργαστηριακών ή άλλων εξετάσεων.
Ο πρόσθετος εργαστηριακός ή ειδικός έλεγχος αποφασίζεται από τον ιατρό, όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη.
- Τι πρέπει να κάνει ο γονέας πριν από την εξέταση;
Για να είναι πραγματικά χρήσιμη η διαδικασία, ο γονέας καλό είναι να ενημερώσει τον παιδίατρο για:
- τυχόν χρόνια νοσήματα,
- αλλεργίες,
- φάρμακα που λαμβάνει το παιδί,
- προηγούμενες νοσηλείες ή σοβαρά προβλήματα υγείας,
- λιποθυμικά ή άλλα επεισόδια,
- προβλήματα κατά την άσκηση,
- προβλήματα όρασης ή ακοής,
- σημαντικές μαθησιακές ή αναπτυξιακές δυσκολίες,
- οποιοδήποτε άλλο πρόβλημα θεωρεί ότι μπορεί να επηρεάσει τη σχολική ζωή του παιδιού.
Είναι χρήσιμο να υπάρχουν διαθέσιμες προηγούμενες γνωματεύσεις ή εξετάσεις, όχι για να μεταφερθεί ολόκληρος ο ιατρικός φάκελος στο σχολείο, αλλά για να μπορέσει ο παιδίατρος να σχηματίσει σωστή εικόνα για την υγεία του παιδιού.
- Πρέπει κάθε παιδί να κάνει όλες τις εξετάσεις;
Όχι. Το ΑΔΥΜ συνδέεται με προληπτική ιατρική εξέταση και όχι με έναν υποχρεωτικό, ίδιο για όλα τα παιδιά, εργαστηριακό έλεγχο.
Ο παιδίατρος αξιολογεί το παιδί με βάση:
- την ηλικία,
- το ατομικό ιστορικό,
- το οικογενειακό ιστορικό,
- την ανάπτυξη,
- την κλινική εξέταση,
- τυχόν συμπτώματα,
- γνωστούς παράγοντες κινδύνου.
Εφόσον προκύψει ένδειξη, μπορεί να ζητηθεί περαιτέρω έλεγχος ή να δοθούν οδηγίες για παραπομπή σε ειδικό ιατρό.
- Τι πρέπει να γνωρίζει ο εκπαιδευτικός;
Ο εκπαιδευτικός πρέπει να γνωρίζει ότι το ΑΔΥΜ δεν αποτελεί πλήρη ιατρική περιγραφή του μαθητή.
Ο ρόλος του σχολείου είναι να αξιοποιεί τις πληροφορίες που αφορούν τη σχολική ζωή του παιδιού και να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα όταν αυτό απαιτείται.
Ο εκπαιδευτικός:
Πρέπει να:
- γνωρίζει τους τυχόν περιορισμούς ή ειδικές οδηγίες που αφορούν τη συμμετοχή του μαθητή,
- λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες του μαθητή στη Φυσική Αγωγή,
- ενημερώνει τη διεύθυνση του σχολείου όταν υπάρχει σχετικό ζήτημα,
- συνεργάζεται με την οικογένεια και, όπου απαιτείται, με τον παιδίατρο,
- προστατεύει την ιδιωτικότητα του μαθητή.
Δεν πρέπει να:
- ζητά να μάθει λεπτομέρειες του ιατρικού ιστορικού που δεν είναι απαραίτητες,
κοινοποιεί σε άλλους μαθητές πληροφορίες για την υγεία συμμαθητή τους,
- κάνει ιατρικές εκτιμήσεις ή διαγνώσεις,
- ερμηνεύει αυθαίρετα μια ιατρική οδηγία,
- θεωρεί ότι το ΑΔΥΜ υποκαθιστά την ιατρική παρακολούθηση του παιδιού.
- Τι σημαίνει το ΑΔΥΜ για τη Φυσική Αγωγή;
Ένα από τα σημαντικότερα πρακτικά σημεία του ΑΔΥΜ είναι η συμμετοχή του μαθητή στη Φυσική Αγωγή και στις σχολικές αθλητικές δραστηριότητες. ΔΕΝ επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί για δραστηριότητες εκτός σχολείου.
Ο παιδίατρος, εφόσον υπάρχει σχετική ανάγκη, μπορεί να επισημάνει στο ΑΔΥΜ αν υπάρχουν:
- περιορισμοί στη συμμετοχή,
- ειδικές οδηγίες,
- ανάγκη προσαρμογής συγκεκριμένων δραστηριοτήτων,
- ή ανάγκη περαιτέρω ιατρικής αξιολόγησης.
Ο εκπαιδευτικός δεν αποφασίζει μόνος του. Όταν υπάρχει ιατρικός περιορισμός, ο εκπαιδευτικός δεν τον αγνοεί αλλά ούτε τον επεκτείνει αυθαίρετα.
Εφαρμόζει την ιατρική οδηγία και, εάν υπάρχει αμφιβολία, απευθύνεται στη διεύθυνση της σχολικής μονάδας για τις απαραίτητες διευκρινίσεις.
- Τι γίνεται όταν το παιδί έχει γνωστό πρόβλημα υγείας;
Ένα παιδί μπορεί να έχει:
- άσθμα,
- αλλεργία,
- σακχαρώδη διαβήτη,
- επιληψία,
- καρδιολογικό πρόβλημα,
- ορθοπεδικό πρόβλημα,
- άλλη χρόνια πάθηση,
- και παράλληλα να συμμετέχει κανονικά στη σχολική ζωή.
Το ζητούμενο δεν είναι να αποκλειστεί το παιδί από τις δραστηριότητες. Το ζητούμενο είναι να γνωρίζει το σχολείο τι πρέπει να προσέξει και πώς να υποστηρίξει με ασφάλεια τον μαθητή.
Επομένως, όταν υπάρχει σημαντικό πρόβλημα υγείας, η επικοινωνία γονέα – παιδιάτρου – σχολείου είναι ιδιαίτερα σημαντική.
- Τι πρέπει να κάνει ο γονέας όταν αλλάξει η κατάσταση υγείας του παιδιού;
Το ΑΔΥΜ δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα έγγραφο που «καταθέσαμε και τελειώσαμε».
Εάν μετά την έκδοσή του υπάρξει σημαντική αλλαγή στην κατάσταση υγείας του παιδιού, ο γονέας πρέπει να ενημερώσει τον θεράποντα ιατρό και να ακολουθήσει τις οδηγίες του σχετικά με την ανάγκη επικαιροποίησης ή νέας ιατρικής ενημέρωσης του σχολείου.
Παραδείγματα είναι:
- νέα διάγνωση χρόνιας πάθησης,
- σοβαρή αλλεργική αντίδραση,
- νέο πρόβλημα που επηρεάζει τη Φυσική Αγωγή,
- σημαντικό καρδιολογικό ή αναπνευστικό πρόβλημα,
- χειρουργική επέμβαση ή σοβαρός τραυματισμός,
- νέα φαρμακευτική αγωγή που έχει σημασία για τη σχολική ζωή.
- Ποιος έχει πρόσβαση στις πληροφορίες του ΑΔΥΜ;
Το ΑΔΥΜ περιέχει ευαίσθητες πληροφορίες υγείας.
Για τον λόγο αυτό απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στη φύλαξη και στη διαχείρισή του.
Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ότι το ΑΔΥΜ τηρείται με ευθύνη της σχολικής μονάδας, φυλάσσεται σε ασφαλή χώρο και υπόκειται στους κανόνες του ιατρικού απορρήτου και της προστασίας των προσωπικών δεδομένων.
Ο βασικός κανόνας είναι απλός:
Δεν χρειάζεται όλοι στο σχολείο να γνωρίζουν όλα τα ιατρικά δεδομένα του παιδιού.
Η πληροφορία πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο στον βαθμό που είναι αναγκαίος για την προστασία και την υποστήριξη του μαθητή.
- Το ΑΔΥΜ δεν είναι «λευκή επιταγή»
Η ύπαρξη ΑΔΥΜ δεν σημαίνει ότι ένα παιδί:
- δεν πρόκειται να παρουσιάσει ποτέ πρόβλημα υγείας,
- δεν χρειάζεται παιδιατρική παρακολούθηση,
- είναι υποχρεωτικά κατάλληλο για κάθε μορφή άθλησης,
- δεν μπορεί να χρειαστεί νέα ιατρική εκτίμηση.
Το ΑΔΥΜ αποτυπώνει την κατάσταση και τις ιατρικές διαπιστώσεις κατά τον χρόνο της εξέτασης, με σκοπό τη σχολική ζωή.
- Συχνές ερωτήσεις γονέων
- «Το παιδί μου είναι απολύτως υγιές. Χρειάζεται ΑΔΥΜ;»
Ναι, όταν προβλέπεται από το θεσμικό πλαίσιο. Η διαδικασία αποτελεί ευκαιρία για προληπτική ιατρική εξέταση και όχι μόνο για την έκδοση ενός τυπικού εγγράφου.
- «Πρέπει να κάνουμε αιματολογικές εξετάσεις;»
Όχι υποχρεωτικά. Ο ιατρός αποφασίζει αν χρειάζεται εργαστηριακός έλεγχος με βάση το ιστορικό και την κλινική εικόνα του παιδιού.
- «Πρέπει να δώσω στο σχολείο όλες τις εξετάσεις του παιδιού;»
Όχι. Το ΑΔΥΜ είναι διαφορετικό από το πλήρες ιατρικό αρχείο. Στο σχολείο πρέπει να παρέχονται οι πληροφορίες που προβλέπονται και είναι απαραίτητες για τη σχολική ζωή του μαθητή.
- «Το παιδί μου έχει άσθμα. Μπορεί να κάνει γυμναστική;»
Το αν και με ποιους περιορισμούς συμμετέχει στη Φυσική Αγωγή είναι ιατρικό θέμα και πρέπει να αξιολογείται εξατομικευμένα. Η ύπαρξη μιας διάγνωσης από μόνη της δεν σημαίνει αυτόματα αποκλεισμό από τη Φυσική Αγωγή.
- «Το παιδί μου έχει αλλεργία. Πρέπει να το γνωρίζει το σχολείο;»
Εφόσον η αλλεργία μπορεί να επηρεάσει την ασφάλεια του παιδιού στο σχολικό περιβάλλον, είναι σημαντικό να υπάρχει η κατάλληλη ενημέρωση και οργάνωση από την οικογένεια και το σχολείο.
- «Αν αλλάξει κάτι στην υγεία του παιδιού, τι κάνω;»
Ενημερώνετε τον παιδίατρο/θεράποντα ιατρό και το σχολείο για ό,τι είναι απαραίτητο, ώστε να εξεταστεί αν χρειάζεται επικαιροποίηση της ιατρικής ενημέρωσης.
- Συχνές ερωτήσεις εκπαιδευτικών
- «Μπορώ να ζητήσω να δω όλο το ιατρικό ιστορικό του μαθητή;»
Όχι. Το ΑΔΥΜ έχει συγκεκριμένο σκοπό και δεν αποτελεί πλήρη ιατρικό φάκελο.
- «Τι κάνω αν δεν καταλαβαίνω μια ιατρική οδηγία;»
Απευθύνεστε στη διεύθυνση της σχολικής μονάδας και, όπου απαιτείται, ζητείται η κατάλληλη διευκρίνιση από την οικογένεια ή τον ιατρό.
- «Μπορώ να απαγορεύσω σε ένα παιδί να συμμετέχει στη γυμναστική επειδή έχει ένα πρόβλημα υγείας;»
Δεν πρέπει να λαμβάνονται αυθαίρετες ιατρικές αποφάσεις. Ακολουθούνται οι ιατρικές οδηγίες που έχουν δοθεί και το ισχύον σχολικό πλαίσιο.
- «Πρέπει να ενημερώσω όλους τους εκπαιδευτικούς για το πρόβλημα υγείας ενός παιδιού;»
Η ενημέρωση πρέπει να περιορίζεται σε εκείνους που χρειάζεται να γνωρίζουν την απαραίτητη πληροφορία για την ασφάλεια και την υποστήριξη του μαθητή.
- Ένας πρακτικός οδηγός για τον γονέα
ΠΡΙΝ από την επίσκεψη στον ιατρό:
- Έχω ενημερώσει τον ιατρό για τυχόν χρόνια προβλήματα υγείας.
- Έχω αναφέρει τυχόν αλλεργίες και φάρμακα.
- Έχω διαθέσιμες σημαντικές προηγούμενες γνωματεύσεις, εφόσον υπάρχουν.
- Έχω ενημερώσει τον ιατρό για τυχόν συμπτώματα κατά την άσκηση, λιποθυμικά επεισόδια ή άλλα σημαντικά περιστατικά.
ΚΑΤΑ την ιατρική εξέταση:
- Συζητώ με τον παιδίατρο οποιοδήποτε θέμα με απασχολεί σχετικά με την υγεία ή τη σχολική ζωή του παιδιού.
- Ρωτώ αν απαιτείται κάποιος πρόσθετος έλεγχος.
- Ενημερώνομαι για τυχόν περιορισμούς ή ειδικές οδηγίες.
ΜΕΤΑ την εξέταση:
- Παραλαμβάνω το ΑΔΥΜ.
- Το καταθέτω εμπιστευτικά στη σχολική μονάδα σύμφωνα με τις οδηγίες της.
- Κρατώ τις δικές μου ιατρικές πληροφορίες και γνωματεύσεις στο προσωπικό αρχείο του παιδιού.
- Ενημερώνω τον παιδίατρο και το σχολείο εφόσον υπάρξει σημαντική αλλαγή στην κατάσταση υγείας του παιδιού.
- Ένας πρακτικός οδηγός για τον εκπαιδευτικό
Όταν παραλαμβάνω ΑΔΥΜ:
- Ελέγχω ότι έχει κατατεθεί στη σχολική μονάδα σύμφωνα με τη σωστή διαδικασία.
- Ενημερώνομαι για όσα είναι απαραίτητα για τη σχολική ζωή του μαθητή.
- Δεν ζητώ περισσότερα ιατρικά δεδομένα από όσα χρειάζονται.
- Τηρώ την εμπιστευτικότητα.
- Σε περίπτωση ειδικού προβλήματος, συνεργάζομαι με τη διεύθυνση και την οικογένεια.
- Σε περίπτωση αμφιβολίας, δεν κάνω δική μου ιατρική ερμηνεία.
Τι πρέπει να θυμόμαστε όλοι:
Το ΑΔΥΜ λειτουργεί σωστά όταν χρησιμοποιείται ως εργαλείο συνεργασίας και όχι ως γραφειοκρατική υποχρέωση.
• Για τον γονέα
«Ενημερώνω σωστά τον ιατρό και ενημερώνω το σχολείο για ό,τι είναι απαραίτητο για την ασφάλεια του παιδιού μου».
• Για τον εκπαιδευτικό
«Γνωρίζω ό,τι χρειάζεται για να προστατεύσω και να υποστηρίξω τον μαθητή, χωρίς να παραβιάζω την ιδιωτικότητά του».
• Για τον παιδίατρο
«Εξετάζω το παιδί προληπτικά και μεταφέρω στο σχολείο μόνο τα απαραίτητα συμπεράσματα που αφορούν τη σχολική ζωή».
• Για το σχολείο
«Χρησιμοποιώ τις πληροφορίες του ΑΔΥΜ με υπευθυνότητα, εμπιστευτικότητα και αποκλειστικό γνώμονα την ασφάλεια και την υποστήριξη του μαθητή».
ΑΔΥΜ: από ένα «χαρτί» σε εργαλείο πρόληψης
Η πραγματική αξία του ΑΔΥΜ δεν βρίσκεται στην κατάθεση ενός εντύπου στο σχολείο. Βρίσκεται στη δυνατότητα να δημιουργηθεί ένας ασφαλής δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ παιδιού, οικογένειας, παιδιάτρου και σχολείου.
Ένα σωστά συμπληρωμένο ΑΔΥΜ μπορεί να βοηθήσει το σχολείο να γνωρίζει τι πρέπει να προσέξει, τον εκπαιδευτικό να υποστηρίξει καλύτερα τον μαθητή και την οικογένεια να αισθάνεται ότι το παιδί της βρίσκεται σε ένα ασφαλές σχολικό περιβάλλον.
Το ΑΔΥΜ δεν πρέπει να είναι μια τυπική υποχρέωση. Πρέπει να είναι ένα εργαλείο πρόληψης, ασφάλειας και συνεργασίας.
Νομική βάση
Κοινή Υπουργική Απόφαση Φ.6/304/75662/Γ1/21-05-2014, ΦΕΚ 1296/Β΄/21-05-2014, «Καθορισμός του τύπου, του περιεχομένου, των όρων και προϋποθέσεων κατάρτισης, χορήγησης, φύλαξης, επεξεργασίας και αξιοποίησης του Ατομικού Δελτίου Υγείας του Μαθητή (Α.Δ.Υ.Μ.)».
Εγκύκλιος Υπουργείου Υγείας Υ1/Γ.Π./οικ.46580/27-05-2014, ΑΔΑ: ΒΙΙ6Θ-9ΞΤ, «Παροχή οδηγιών, πληροφοριών και διευκρινήσεων … σχετικά με την εφαρμογή της ΚΥΑ Φ.6/304/75662/Γ1/21-05-2014».
Υπουργείο Υγείας, Ατομικό Δελτίο Υγείας Μαθητή – Παιδιατρικές κατευθυντήριες οδηγίες, όπου αναλύεται η φιλοσοφία του νέου ΑΔΥΜ, η διάκριση μεταξύ ΑΔΥΜ και Φύλλου Ιατρικής Εξέτασης και ο ρόλος του ως μέσου επικοινωνίας ιατρού–σχολείου.
