Γράφει η Αγγελική Ντούλα, Ψυχολόγος, ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ
Η απώλεια ως αφετηρία
Η απώλεια είναι αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας. Μπορεί να αφορά πρόσωπα, καταστάσεις, ευκαιρίες ή ακόμα και εκδοχές του εαυτού μας που αφήνουμε πίσω. Είναι σαν μια ξαφνική διακοπή της ζωής· ένα κενό που σε αφήνει να αναρωτιέσαι ποιος είσαι χωρίς αυτό που χάθηκε: έναν άνθρωπο, μια ευκαιρία, ένα κομμάτι της ταυτότητάς σου. Στις στιγμές αυτές, ο κόσμος μοιάζει να καταρρέει και όλα φαντάζουν αβέβαια και σκοτεινά.
Κι όμως, η επιστήμη της ψυχολογίας δείχνει ότι ακριβώς μέσα σε αυτές τις ρωγμές μπορεί να γεννηθεί φως. Οι έρευνες για τη μετατραυματική ανάπτυξη (Tedeschi & Calhoun, 2004) αποκαλύπτουν ότι άνθρωποι που βιώνουν απώλεια ή κρίση συχνά αναπτύσσουν νέα όραση για τη ζωή, ενισχύουν την ψυχική ανθεκτικότητα και ξαναχτίζουν προσωπικό νόημα. Η απώλεια, όσο κι αν πονά, μπορεί να γίνει η αφετηρία μιας νέας πορείας, γεμάτης δύναμη, μάθηση και δυνατότητες για προσωπική ανάπτυξη. Η απώλεια, είτε προσωπική είτε επαγγελματική, μας αναγκάζει να αναστοχαστούμε και να ξαναπροσδιορίσουμε προτεραιότητες. Οι έρευνες δείχνουν ότι άτομα που βιώνουν δυσκολίες και επιλέγουν να τις επεξεργαστούν ψυχολογικά, συχνά αποκτούν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα (Bonanno, 2004).
Η μάχη που μας μεταμορφώνει
Μετά την απώλεια έρχεται η μάχη. Μια μάχη εσωτερική, για να σταθείς όρθιος, και εξωτερική, για να ξαναχτίσεις τη ζωή σου. Δεν είναι εύκολη· δεν έχει πάντα καθαρούς νικητές ή ηττημένους. Είναι γεμάτη αμφιβολίες, αμφίσημα συναισθήματα και μικρές νίκες που, σταδιακά, σε αλλάζουν.
Η κοινωνική ψυχολογία υποστηρίζει ότι αυτή η πορεία δεν χρειάζεται να είναι μοναχική. Ο άνθρωπος έχει βαθιά ανάγκη να ανήκει και να μοιράζεται τις εμπειρίες του (Baumeister & Leary, 1995). Όταν μοιραζόμαστε τις μάχες μας με άλλους, δημιουργούμε δεσμούς που μειώνουν τη μοναξιά και ενισχύουν την αίσθηση ασφάλειας. Στις συλλογικές μάχες, οι προσωπικές δυσκολίες μετατρέπονται σε γνώση και έμπνευση, και συχνά ανακαλύπτουμε ότι είμαστε πιο δυνατοί απ’ όσο φανταζόμασταν.
Η ελπίδα ως κινητήριος δύναμη
Η ελπίδα δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά ένας βαθύς ψυχολογικός πόρος. Κάποια στιγμή, μέσα στο σκοτάδι, ανάβει μια σπίθα· η ιδέα ότι ίσως υπάρχει αύριο διαφορετικό. Όχι αφέλεια, αλλά μια δύναμη που μας κινητοποιεί να προχωρήσουμε και μας βοηθά να σταθούμε ξανά στα πόδια μας.
Ο Snyder (2002) περιγράφει την ελπίδα ως την ικανότητα να θέτουμε στόχους και να βρίσκουμε τρόπους να τους πετύχουμε, ακόμα κι όταν οι δρόμοι φαίνονται κλειστοί. Συνδέεται στενά με την αυτο-αποτελεσματικότητα* (Bandura, 1997), δηλαδή την πίστη ότι μπορούμε να φέρουμε εις πέρας τις ενέργειες που απαιτούνται για να πετύχουμε τους στόχους μας.
Πέρα από την κινητοποίηση, η ελπίδα ενισχύει και την ψυχική ανθεκτικότητα* (resilience). Έρευνες δείχνουν ότι τα άτομα με υψηλά επίπεδα ελπίδας αναπτύσσουν πιο αποτελεσματικές στρατηγικές αντιμετώπισης και ανακάμπτουν πιο γρήγορα από δυσκολίες, ενισχύοντας την ικανότητά τους να προσαρμόζονται σε καταστάσεις άγχους ή κρίσης (Snyder et al., 2002). Χωρίς αυτή τη σπίθα, δεν κάνουμε το πρώτο βήμα· με αυτήν, όμως, βρίσκουμε δρόμους ακόμα και εκεί που φαίνονται αδιέξοδοι.
Από την απώλεια στη νέα αρχή: Η έμπνευση για το Project E.L.E.N.I.
Αυτή η σπίθα έγινε πράξη μέσα από το Project E.L.E.N.I., μια πρωτοβουλία της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ, που στοχεύει στην ενδυνάμωση νέων γυναικών ηλικίας 18–35 ετών, οι οποίες βρίσκονται είτε σε φάση ανάρρωσης (recovery), είτε αντιμετωπίζουν άλλες μορφές κοινωνικής ή οικονομικής δυσκολίας.
Το Project προσφέρει:
- Empowerment (Ενδυνάμωση)
- Leadership (Ηγεσία)
- Education (Εκπαίδευση)
- Networking (Δικτύωση)
- Inclusion (Ένταξη)
Μέσα από ομαδικό mentoring, Role Model Talks και ολοκληρωμένα σχέδια δράσης, οι γυναίκες αποκτούν τα εργαλεία να αναπτύξουν δεξιότητες, να ενδυναμωθούν, να δικτυωθούν και να χαράξουν με αυτοπεποίθηση τη δική τους πορεία, μετατρέποντας την απώλεια σε δύναμη, τη μάχη σε συλλογική στήριξη και την ελπίδα σε δράση για νέες προοπτικές. Όπως λέει ο Desmond Tutu:
“Η ελπίδα είναι σαν το φως που λάμπει στο σκοτάδι, καθοδηγώντας μας όταν όλα φαίνονται αβέβαια.”
*Για περισσότερες πληροφορίες και για να λάβεις υποστήριξη συμπλήρωσε την αίτηση στο σύνδεσμο https://survey.iasismed.eu/zs/StEFnP
