Σημαντικές επιστημονικές εξελίξεις, με τη δυνατότητα να μεταβάλουν τη θεραπευτική πρακτική σε πολλούς τύπους καρκίνου, παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παθολογικής Ογκολογίας (ESMO 2026), που πραγματοποιήθηκε στη Μαδρίτη από τις 23 έως τις 27 Οκτωβρίου. Μεγάλες διεθνείς μελέτες φάσης III ανέδειξαν ουσιαστικά οφέλη στη συνολική επιβίωση, νέες δυνατότητες πρόληψης των υποτροπών και σημαντική πρόοδο στην ανάπτυξη εξατομικευμένων θεραπειών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσαν οι εξελίξεις στον καρκίνο των πνευμόνων, του στομάχου, του ενδομητρίου και της ουροδόχου κύστης, καθώς και τα πρώτα θετικά αποτελέσματα μεγάλης μελέτης εξατομικευμένου εμβολίου. Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τις πιο σημαντικές μελέτες.
Στον καρκίνο των πνευμόνων, τρεις μεγάλες μελέτες ανέδειξαν σημαντικό όφελος στη συνολική επιβίωση. Η μελέτη DeLLphi-305, στον εκτεταμένου σταδίου μικροκυτταρικό καρκίνο, έδειξε ότι η προσθήκη του αμφιειδικού αντισώματος tarlatamab στη θεραπεία συντήρησης με durvalumab, μετά την αρχική χημειοθεραπεία και ανοσοθεραπεία, αύξησε τη διάμεση συνολική επιβίωση από 12,7 σε 21,1 μήνες, μειώνοντας τον σχετικό κίνδυνο θανάτου κατά 58%. Πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντικό αποτέλεσμα σε μία από τις πλέον επιθετικές μορφές καρκίνου, στην οποία η θεραπευτική πρόοδος υπήρξε για πολλά χρόνια περιορισμένη.
Στον μη μικροκυτταρικό καρκίνο των πνευμόνων, η μελέτη KRASCENDO-1 ανέδειξε την αποτελεσματικότητα του νέου αναστολέα KRAS G12C, divarasib, σε ασθενείς με προθεραπευμένη προχωρημένη νόσο. Η διάμεση συνολική επιβίωση αυξήθηκε από 12 σε 17,7 μήνες έναντι των αναστολέων sotorasib ή adagrasib, ενώ η επιβίωση χωρίς εξέλιξη αυξήθηκε από 5,7 σε 9,8 μήνες. Παράλληλα, η μελέτη SAFFRON έδειξε ότι ο συνδυασμός osimertinib και savolitinib βελτίωσε τη διάμεση συνολική επιβίωση από 12,9 σε 17,8 μήνες έναντι της χημειοθεραπείας σε ασθενείς με EGFR-μεταλλαγμένο καρκίνο πνευμόνων που εμφάνισαν εξέλιξη υπό osimertinib και είχαν υψηλή έκφραση ή ενίσχυση του MET. Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σημασία του επαναληπτικού μοριακού ελέγχου, ώστε να αναγνωρίζονται οι μηχανισμοί αντίστασης και να επιλέγεται η καταλληλότερη επόμενη θεραπεία.
Στον καρκίνο του στομάχου και της γαστροοισοφαγικής συμβολής, η μελέτη CLARITY-Gastric01 παρουσίασε ιδιαίτερα σημαντικά αποτελέσματα με το sonesitatug vedotin, ένα νέο συζευγμένο αντίσωμα-φάρμακο (ADC) που στοχεύει την πρωτεΐνη CLDN18.2. Σε ασθενείς με προχωρημένη νόσο που είχαν λάβει προηγούμενες θεραπείες, η διάμεση συνολική επιβίωση αυξήθηκε από 6,4 σε 10,6 μήνες έναντι της θεραπείας επιλογής του ερευνητή. Ακόμη πιο εντυπωσιακό ήταν το αποτέλεσμα στους ασθενείς που έλαβαν τη θεραπεία από την τρίτη γραμμή και μετά, όπου η διάμεση επιβίωση διπλασιάστηκε, από 5 σε 10 μήνες. Παρότι η μελέτη δεν πέτυχε το δεύτερο πρωτεύον καταληκτικό σημείο της επιβίωσης χωρίς εξέλιξη στον συνολικό πληθυσμό, το σημαντικό όφελος στη συνολική επιβίωση αναδεικνύει μια νέα θεραπευτική δυνατότητα για ασθενείς με περιορισμένες επιλογές.
Στον καρκίνο του ενδομητρίου, η μελέτη TroFuse-005 ανέδειξε την αποτελεσματικότητα του sacituzumab tirumotecan, ενός νέου ADC που στοχεύει την πρωτεΐνη TROP2. Σε ασθενείς με προχωρημένη ή υποτροπιάζουσα νόσο, οι οποίες είχαν ήδη λάβει χημειοθεραπεία με πλατίνα και ανοσοθεραπεία, η διάμεση συνολική επιβίωση αυξήθηκε από 12,1 σε 19 μήνες, με μείωση του κινδύνου θανάτου κατά 32%. Παράλληλα, η επιβίωση χωρίς εξέλιξη αυξήθηκε από 3,9 σε 7,2 μήνες. Το όφελος συνοδεύτηκε από αυξημένη συχνότητα σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών σχετιζόμενων με τη θεραπεία, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη προσεκτικής επιλογής και παρακολούθησης των ασθενών.
Στην ίδια κακοήθεια, η μελέτη KEYNOTE-C93 έδειξε ότι η μονοθεραπεία με pembrolizumab μπορεί να προσφέρει παρατεταμένο έλεγχο της νόσου σε επιλεγμένες ασθενείς με ανεπάρκεια του μηχανισμού επιδιόρθωσης του DNA (dMMR). Η διάμεση επιβίωση χωρίς εξέλιξη αυξήθηκε από 8,4 σε 38,2 μήνες έναντι της χημειοθεραπείας. Ωστόσο, η μελέτη δεν συνέκρινε τη μονοθεραπεία με τον σημερινό συνδυασμό χημειοθεραπείας και ανοσοθεραπείας, ούτε απέδειξε στατιστικά σημαντική βελτίωση στη συνολική επιβίωση. Επομένως, τα αποτελέσματα υποστηρίζουν τη δυνατότητα αποφυγής της χημειοθεραπείας σε επιλεγμένες περιπτώσεις, χωρίς να τεκμηριώνουν γενικευμένη αντικατάσταση της καθιερωμένης συνδυαστικής θεραπείας.
Στον μυοδιηθητικό καρκίνο της ουροδόχου κύστης, η μελέτη VOLGA ανέδειξε σημαντική πρόοδο στην περιεγχειρητική θεραπεία ασθενών που δεν είναι κατάλληλοι για χημειοθεραπεία με σισπλατίνη ή δεν επιθυμούν να τη λάβουν. Ο συνδυασμός enfortumab vedotin και durvalumab μείωσε τον κίνδυνο υποτροπής, εξέλιξης ή θανάτου κατά 49% και τον κίνδυνο θανάτου κατά 42% έναντι της ομάδας ελέγχου. Παράλληλα, το ποσοστό πλήρους παθολογοανατομικής ανταπόκρισης έφθασε περίπου το 45%, έναντι 10% στην ομάδα ελέγχου. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη σε ασθενείς με δυνητικά ιάσιμη νόσο, για τους οποίους οι προεγχειρητικές θεραπευτικές επιλογές ήταν μέχρι σήμερα περιορισμένες.
Στον μεταστατικό καρκίνο του παχέος εντέρου, τα νεότερα δεδομένα συνολικής επιβίωσης της μελέτης CheckMate 8HW ενίσχυσαν τον ρόλο του συνδυασμού nivolumab και ipilimumab σε ασθενείς με μικροδορυφορική αστάθεια ή ανεπάρκεια επιδιόρθωσης του DNA (MSI-H/dMMR). Στην πρώτη γραμμή θεραπείας καταγράφηκε μείωση του σχετικού κινδύνου θανάτου κατά 63% έναντι της χημειοθεραπείας. Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι ο μοριακός χαρακτηρισμός του όγκου μπορεί να καθορίζει ουσιαστικά τη θεραπευτική στρατηγική, προσφέροντας σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών τη δυνατότητα μακροχρόνιου ελέγχου της νόσου.
Στον πρώιμο καρκίνο του μαστού, τα εξαετή αποτελέσματα της μελέτης NATALEE επιβεβαίωσαν τη διατήρηση του οφέλους από την προσθήκη ριμποσικλίμπης στην επικουρική ορμονοθεραπεία ασθενών με ορμονοευαίσθητο, HER2-αρνητικό καρκίνο μαστού σταδίου II ή III. Η εξαετής συνολική επιβίωση ανήλθε σε 91,9% έναντι 89,7% με την ορμονοθεραπεία μόνο. Η προκαθορισμένη ανάλυση ανέδειξε ενθαρρυντικό αποτέλεσμα στη συνολική επιβίωση, ενώ το όφελος στην πρόληψη των υποτροπών διατηρήθηκε. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη σημασία της αποτελεσματικότερης θεραπείας ήδη από τα πρώιμα στάδια της νόσου.
Στον καρκίνο του προστάτη, η μελέτη DASL-HiCaP έδειξε ότι η προσθήκη darolutamide στη μακροχρόνια ανδρογονική αποστέρηση και την ακτινοθεραπεία βελτιώνει σημαντικά την επιβίωση χωρίς μεταστάσεις σε ασθενείς με εντοπισμένη νόσο πολύ υψηλού κινδύνου. Το αποτέλεσμα αναδεικνύει τη σημασία της εντατικοποίησης της θεραπείας σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, με στόχο τη μείωση της πιθανότητας μελλοντικής μεταστατικής εξέλιξης.
Στο μελάνωμα, μία από τις πλέον καινοτόμες εξελίξεις αφορούσε τη μελέτη INTerpath-001, στην οποία αξιολογήθηκε ένα εξατομικευμένο θεραπευτικό εμβόλιο τεχνολογίας mRNA. Το εμβόλιο intismeran autogene σχεδιάζεται με βάση τα ιδιαίτερα γενετικά χαρακτηριστικά του όγκου κάθε ασθενούς, με στόχο την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος έναντι συγκεκριμένων νεοπλασματικών αντιγόνων. Η προσθήκη του στην επικουρική θεραπεία με pembrolizumab, μετά τη χειρουργική αφαίρεση μελανώματος υψηλού κινδύνου, μείωσε τον κίνδυνο υποτροπής ή θανάτου κατά 42%. Στα δύο χρόνια, το 82,2% των ασθενών που έλαβαν τον συνδυασμό παρέμεναν χωρίς υποτροπή, έναντι 70% στην ομάδα που έλαβε μόνο pembrolizumab. Αν και τα δεδομένα συνολικής επιβίωσης παραμένουν ανώριμα, πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα στην ανάπτυξη εξατομικευμένων αντικαρκινικών εμβολίων.
Σημαντικές εξελίξεις παρουσιάστηκαν και στον καρκίνο των χοληφόρων, όπου η μελέτη HARMONi-GI1 ανέδειξε όφελος συνολικής επιβίωσης με έναν νέο συνδυασμό ανοσοθεραπείας που περιλαμβάνει το αμφιειδικό αντίσωμα ivonescimab. Η μελέτη διευρύνει τις προοπτικές θεραπευτικής στόχευσης περισσότερων από ενός βιολογικών μηχανισμών σε μια κακοήθεια με περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές.
Το ESMO 2026 ανέδειξε ότι η σύγχρονη ογκολογία εξελίσσεται πλέον σε δύο παράλληλες κατευθύνσεις. Από τη μία πλευρά, νέες θεραπείες επιτυγχάνουν ουσιαστική αύξηση της συνολικής επιβίωσης ακόμη και σε ιδιαίτερα επιθετικές μορφές καρκίνου. Από την άλλη, η αξιοποίηση της μοριακής πληροφορίας και η ανάπτυξη νέων ανοσοθεραπευτικών στρατηγικών επιτρέπουν την ακριβέστερη επιλογή της θεραπείας, τη μείωση των υποτροπών και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της νόσου ήδη από τα πρώιμα στάδια.
Το σημαντικότερο μήνυμα του συνεδρίου είναι ότι η πρόοδος στην αντιμετώπιση του καρκίνου δεν αποτυπώνεται μόνο στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων, αλλά κυρίως στη δυνατότητα των ασθενών να ζουν περισσότερο και καλύτερα. Παρότι αρκετές από τις νέες θεραπείες βρίσκονται ακόμη σε διαδικασία κανονιστικής αξιολόγησης και δεν έχουν ενσωματωθεί στην καθημερινή κλινική πρακτική, τα αποτελέσματα δημιουργούν ουσιαστικές προοπτικές για μια περισσότερο αποτελεσματική, εξατομικευμένη και ανθρωποκεντρική αντιμετώπιση του καρκίνου.
