Κωνσταντίνος Δούνας (ΠΑΝ.ΣΥ.ΦΑ. Α.Ε.): Φαρμακείο, Υγεία και Επενδυτικά Σχήματα

Health Newsroom

Γράφει ο Κωνσταντίνος Δούνας, διευθύνων σύμβουλος Πανελλήνιας Συνεταιριστικής Φαρμακοποιών (ΠΑΝ.ΣΥ.ΦΑ. Α.Ε.) 

Οι δραστηριότητες των επενδυτικών funds για την απόκτηση φαρμακείων και τη δημιουργία οργανωμένων αλυσίδων στην ελληνική αγορά, επαναφέρει στο προσκήνιο έναν ουσιαστικό προβληματισμό σχετικά με το μέλλον του φαρμακείου και τον χαρακτήρα που αυτό θα διατηρήσει τα επόμενα χρόνια. Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά απλώς μια επιχειρηματική μεταβολή στον κλάδο, αλλά ανοίγει μια βαθύτερη συζήτηση για το αν το φαρμακείο θα συνεχίσει να λειτουργεί πρωτίστως ως θεσμός υγείας με κοινωνικό και επιστημονικό ρόλο ή αν σταδιακά θα μετασχηματιστεί σε μια περισσότερο κεφαλαιουχική εμπορική δραστηριότητα, ενταγμένη σε λογικές μεγιστοποίησης απόδοσης και εταιρικής συγκέντρωσης.

Το φαρμακείο δεν αποτελεί μια απλή επιχειρηματική επινόηση της αγοράς, αλλά μια κοινωνική αναγκαιότητα που προέκυψε ιστορικά για να εξυπηρετήσει την ασφαλή πρόσβαση του πολίτη στο φάρμακο και τα γενικότερα θέματα της υγείας του.

Σε αυτό το πλαίσιο, η εμφάνιση επενδυτικών σχημάτων και funds στον χώρο των φαρμακείων δημιουργεί ένα νέο ερώτημα, κατά πόσο η λογική της κεφαλαιακής απόδοσης μπορεί να συνυπάρξει με τη φύση ενός λειτουργήματος υγείας. Η τάση συγκέντρωσης της αγοράς μέσω αλυσίδων και οργανωμένων δικτύων εισάγει ένα μοντέλο που βασίζεται κυρίως σε οικονομίες κλίμακας, τυποποίηση διαδικασιών και κεντρική διοίκηση. Αυτό το μοντέλο έχει αναπτυχθεί ευρέως σε κλάδους ταχείας κατανάλωσης (FMCG), όπου η αποδοτικότητα μετριέται κυρίως μέσω όγκου, ταχύτητας και κόστους.

Ωστόσο, το φαρμακείο δεν είναι τέτοιος κλάδος. Η υγεία δεν λειτουργεί ως τυπική αγορά καταναλωτικών αγαθών, καθώς η ζήτηση δεν είναι ελεύθερη αλλά αναγκαία, η πληροφόρηση είναι ασύμμετρη και η απόφαση δεν λαμβάνεται αποκλειστικά από τον “καταναλωτή”, αλλά μέσα από επιστημονικές συμβουλές. Για τον λόγο αυτό, η μεταφορά λογικών FMCG στο φαρμακείο δημιουργεί μια θεμελιώδη ένταση μεταξύ παραγωγικότητας και ποιότητας φροντίδας.

Οι τρεις ρόλοι του φαρμακείου — κοινωνικός, επιστημονικός και επιχειρηματικός — είναι αλληλένδετοι αλλά ιεραρχούνται. Δεν είναι ουδέτερο το ποια προτεραιότητα τίθεται πρώτη. Είναι διαφορετικό να θεωρείται ότι προέχει ο επιχειρηματικός ρόλος και διαφορετικό να τίθεται ως πρωτεύων ο κοινωνικός. Στην πρώτη περίπτωση, το φαρμακείο προσεγγίζεται ως μονάδα εμπορικής δραστηριότητας, στη δεύτερη, ως μονάδα υγείας με οικονομική βιωσιμότητα. Η αντιστροφή της ιεράρχησης αυτών των ρόλων οδηγεί σε διαφορετική φιλοσοφία λειτουργίας και τελικά σε διαφορετικό τύπο συστήματος υγείας.

Με βάση την επιστημονική και κοινωνική του φύση, το φαρμακείο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως επιχειρηματικό περιουσιακό στοιχείο. Η βασική του λειτουργία συνδέεται με την ασφαλή χρήση του φαρμάκου, την πρόληψη λαθών στη φαρμακευτική αγωγή, την καθοδήγηση του ασθενούς και τη διασφάλιση της συμμόρφωσης στη θεραπεία. Αυτές οι λειτουργίες δεν είναι τυποποιήσιμες με τον ίδιο τρόπο που τυποποιείται ένα προϊόν λιανικής αγοράς, καθώς απαιτούν εξατομικευμένη επαγγελματική κρίση.

Η είσοδος μεγάλων επενδυτικών σχημάτων στον χώρο των φαρμακείων, με στόχο τη δημιουργία αποδοτικών δικτύων και την αύξηση της κερδοφορίας μέσω κλίμακας, ενισχύει την επιχειρησιακή οργάνωση αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί τον κίνδυνο μετατόπισης της έμφασης από την επιστημονική πράξη προς τη μετρήσιμη εμπορική απόδοση. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, υπάρχει η τάση να εισάγονται δείκτες απόδοσης (KPIs) που σχετίζονται με τον τζίρο και τον όγκο συναλλαγών, οι οποίοι όμως δεν αποτυπώνουν την πραγματική ποιότητα της φαρμακευτικής παρέμβασης.

Σε αντίθεση με το μοντέλο FMCG, όπου η αποδοτικότητα είναι σχεδόν απόλυτα μετρήσιμη, το φαρμακείο λειτουργεί σε ένα πεδίο όπου η αξία παράγεται συχνά «σιωπηλά» μέσα από τη σωστή καθοδήγηση, την αποφυγή λαθών, την πρόληψη επιπλοκών και την υποστήριξη της προσήλωσης του ασθενούς. Αυτές οι παρεμβάσεις δεν αποτυπώνονται εύκολα σε οικονομικούς δείκτες, αλλά έχουν τεράστια σημασία για το σύστημα υγείας.

Σε αυτό το σημείο αναδεικνύεται ένα κρίσιμο ζήτημα, η διαφορά μεταξύ ενός φαρμακείου που λειτουργεί ως καθαρά εμπορική μονάδα και ενός φαρμακείου που λειτουργεί ως μονάδα πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Το πρώτο προσανατολίζεται στη μεγιστοποίηση της εμπορικής απόδοσης, το δεύτερο στην υγειονομική φροντίδα του ασθενούς. Η σύγκρουση αυτή δεν είναι θεωρητική, αλλά πρακτική και καθημερινή.

Σημαντική παράμετρος σε αυτή τη συζήτηση είναι ο ρόλος του φαρμακοποιού ως ιδιοκτήτη. Ο ιδιοκτήτης φαρμακοποιός βρίσκεται σε άμεση σύνδεση με το ρίσκο, την ευθύνη και τη βιωσιμότητα της επιχείρησης, γεγονός που ενισχύει την επαγγελματική του εμπλοκή και την προσοχή στη λήψη αποφάσεων. Η καθημερινή του πρακτική δεν διαμορφώνεται μόνο από εξωτερικούς στόχους, αλλά και από την προσωπική του ευθύνη απέναντι στον ασθενή και στη λειτουργία του φαρμακείου ως σύνολο.

Αντίθετα, στο μοντέλο του μισθωτού φαρμακοποιού μέσα σε μεγάλο οργανωμένο δίκτυο, η λειτουργία καθορίζεται συχνά από εταιρικές πολιτικές και στόχους παραγωγικότητας. Αν και αυτό το μοντέλο μπορεί να προσφέρει σταθερότητα και οργανωτική υποστήριξη, ενδέχεται να περιορίσει την ευελιξία και τον χρόνο που αφιερώνεται στην εξατομικευμένη φροντίδα του ασθενούς. Δεδομένου ότι κάθε ασθενής έχει διαφορετική ψυχολογία, ανάγκες και επίπεδο κατανόησης, η κλινική κρίση απαιτεί περιθώριο χρόνου και επαγγελματικής αυτονομίας που δεν είναι πάντα συμβατό με αυστηρά τυποποιημένα συστήματα λειτουργίας.

Το φαρμακείο ανταποκρινόμενο στις νέες ανάγκες του συστήματος υγείας για την υποστήριξη της υγείας των πολιτών μετατρέπεται σταδιακά σε κόμβο υπηρεσιών υγείας, όπου η αξία δεν προκύπτει μόνο από τη διακίνηση προϊόντων, αλλά από την παροχή υπηρεσιών φαρμακευτικής φροντίδας. Ωστόσο, αυτός ο μετασχηματισμός προϋποθέτει θεσμική αναγνώριση και αποζημίωση των υπηρεσιών αυτών, ώστε να μην υποκαθίστανται από την εμπορική πίεση.

Συνολικά, το ζήτημα δεν είναι η ύπαρξη ή μη επενδυτικών σχημάτων στον χώρο της υγείας, αλλά ο προσανατολισμός του συστήματος. Όταν η υγεία προσεγγίζεται αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της κερδοφορίας, υπάρχει κίνδυνος αποδυνάμωσης της επιστημονικής και κοινωνικής της διάστασης. Αντίθετα, όταν αναγνωρίζεται η υγεία ως κοινωνική αναγκαιότητα με οικονομική βιωσιμότητα, τότε μπορεί να αναπτυχθεί ένα ισορροπημένο μοντέλο που συνδυάζει παραγωγικότητα και ποιοτική φροντίδα.

Το φαρμακείο, ως θεσμός, βρίσκεται ακριβώς σε αυτό το σημείο ισορροπίας. Η μελλοντική του εξέλιξη θα εξαρτηθεί από το αν θα παραμείνει πρωτίστως χώρος υγείας με επιχειρηματική λειτουργία ή θα μετατραπεί σε επιχειρηματική μονάδα.

 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ο Κωσταντίνος Δούνας είναι διευθύνων σύμβουλος της ΠΑΝ.ΣΥ.ΦΑ. Α.Ε. (Πανελλήνια Συνεταιριστική Φαρμακοποιών). Είναι πτυχιούχος Διοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ ΠΑΤΡΩΝ και κάτοχος ΜΒΑ Louisville of USA, καθώς και Ms. Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ανθρωπιστικών Σπουδών. 

ΔΗΜΟΦΙΛΕΙΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Διαβάστε επίσης