Του Άρη Μπερζοβίτη
Η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία και η Παιδοψυχιατρική Εταιρεία Ελλάδος – Ένωση Ψυχιάτρων Παιδιών & Εφήβων εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους για την πρακτική της τοποθέτησης ανηλίκων σε Γενικά Νοσοκομεία για κοινωνικούς λόγους, χωρίς ιατρική ή ψυχιατρική ένδειξη, με συνέπεια τα παιδιά να εκτίθενται σε πολλαπλούς συναισθηματικούς κινδύνους.
Όπως τονίζουν οι δύο επιστημονικές εταιρίες, «το Νοσοκομείο είναι πρωταρχικά χώρος ιατρικής φροντίδας και δεν οφείλει, ούτε μπορεί να μετασχηματίζεται σε χώρο φιλοξενίας και φύλαξης παιδιών για κοινωνικούς σκοπούς».
Τι αναφέρεται στην σχετική ανακοίνωση της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και της Παιδοψυχιατρικής Εταιρείας Ελλάδος:
Η σοβαρή έλλειψη κοινωνικών δομών αντιμετωπίζεται εδώ και χρόνια ευκαιριακά με την εύκολη επιλογή τοποθέτησης παιδιών, με εισαγγελική εντολή, σε Γενικά Νοσοκομεία. Η λύση της νοσηλείας αυτής, αν και θεωρείται πρόσκαιρη, μετατρέπεται πολύ συχνά σε μακροχρόνια, συχνά τραυματική, παραμονή πολλών μηνών. Το πρόσχημα είναι η παιδιατρική και η παιδοψυχιατρική αξιολόγηση, οι οποίες όμως ούτως ή άλλως μπορούν να γίνουν και σε εξωτερική βάση. Το Νοσοκομείο είναι πρωταρχικά χώρος ιατρικής φροντίδας και δεν οφείλει ούτε μπορεί, να μετασχηματίζεται σε χώρο φιλοξενίας και φύλαξης παιδιών για κοινωνικούς σκοπούς .
Εκτός από τους προφανείς βιολογικούς κινδύνους, την μειωμένη προσωπική ασφάλεια και τον αυξημένο κίνδυνο ατυχημάτων, τα παιδιά αυτά εκτίθενται σε πολλαπλούς συναισθηματικούς κινδύνους που προκύπτουν από τα ασαφή μηνύματα σχετικά με το μέλλον τους, την έλλειψη προοπτικής, την εναλλαγή προσώπων φροντίδας, την αιφνίδια ένταξη σ’ ένα ανοίκειο περιβάλλον και την επανάληψη τραυματικών συμπεριφορών, χωρίς δυνατότητα οριοθέτησης. Οι συμπεριφορές αυτές είναι ιδιαίτερα συχνές σε παιδιά με ανεπαρκές κοινωνικό ή οικογενειακό περιβάλλον και είναι αδύνατον να αντιμετωπισθούν στο πολύπλοκο περιβάλλον ενός Γενικού Νοσοκομείου.
Δυστυχώς, αντί να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα της μακροχρόνιας διαμονής δεκάδων παιδιών στα παιδιατρικά νοσοκομεία, η εισαγγελική παρέμβαση για νοσηλεία σε νοσοκομείο για κοινωνικούς λόγους επεκτάθηκε και σε εφήβους 16-18 ετών να νοσηλεύονται χωρίς ιατρική ή ψυχιατρική ένδειξη σε γενικά νοσοκομεία ενηλίκων.
Με βάση τα παραπάνω, θεωρούμε επιβεβλημένη την άμεση αλλαγή αυτής της αδιέξοδης πορείας με την ανάπτυξη του ολοκληρωμένου δικτύου των Κοινωνικών Υπηρεσιών και τη διασύνδεση τους με Κοινοτικές Υπηρεσίες Παιδιατρικής και Παιδοψυχιατρικής φροντίδας. Την άμεση πρόσβαση των παιδιών και των εφήβων σε Κοινωνικές Υπηρεσίες , χωρίς απαραίτητα την προηγούμενη νοσηλεία τους σε Παιδιατρικά Νοσοκομεία και την ολοκλήρωση των αναγκαίων Διαγνωστικών Παιδιατρικών και Παιδοψυχιατρικών Αξιολογήσεων σε εξωτερική βάση.
Η τοποθέτηση ενός παιδιού σε πλαίσιο Κοινωνικής φροντίδας πρέπει να προτείνεται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις και όχι μαζικά, αφού αποτύχουν όλες οι προσπάθειες διατήρησης των δεσμών φροντίδας μέσα σε μια οικογένεια, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης της οικογένειας αυτής από Κοινοτικές Παιδοψυχιατρικές Υπηρεσίες. Σε αδιέξοδες καταστάσεις υποστήριξης του άμεσου οικογενειακού πλαισίου, μπορεί να ενισχυθεί ο θεσμός των ανάδοχων οικογενειών άμεσης φροντίδας, καθώς και η παραμονή 2-4 παιδιών σε διαμερίσματα φιλοξενίας. Ιδιαίτερη έμφαση οφείλει να δίδεται σε προγράμματα πρόληψης φαινομένων ενδοοικογενειακής βίας ή παραμέλησης.
Ουσιαστικά το παραπάνω θέμα επιβάλλει τον ανασχεδιασμό και την ρεαλιστική υλοποίηση ενός προγράμματος πραγματικής παιδικής προστασίας με μοναδικό γνώμονα τα δικαιώματα των παιδιών και των εφήβων και την ενίσχυση των κοινωνικών δομών και των υπηρεσιών ψυχικής υγείας παιδιών/εφήβων/οικογένειας.
