Της Γιάννας Τριανταφύλλη
Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 (ΣΔΤ2) προκαλείται από μια σύνθετη αλληλεπίδραση μεταξύ γενετικής προδιάθεσης και παραγόντων του τρόπου ζωής. Εκτιμάται ότι, σε παγκόσμιο επίπεδο, περισσότεροι από 380 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν από διαβήτη τύπου 2, ένας αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 90% των συνολικών περιπτώσεων διαβήτη παγκοσμίως.
Μια νέα μεγάλης κλίμακας μελέτη αποκαλύπτει ότι οι επιλογές ενός υγιεινού τρόπου ζωής μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, ακόμη και σε άτομα με υψηλή γενετική προδιάθεση. Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι υγιεινές συνήθειες μπορούν να μειώσουν δραστικά τον κίνδυνο, ακόμη και σε άτομα με υψηλό κληρονομικό φορτίο, αναδεικνύοντας τη ισχυρή δύναμη της πρόληψης στην καθημερινή ζωή.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης στο Άμχερστ των ΗΠΑ, ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 332.000 ενήλικες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η διάρκεια της μελέτης έφτασε σχεδόν τα 14 χρόνια, κατά τα οποία 13.128 άτομα ανέπτυξαν σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Για τις ανάγκες της μελέτης, εξετάστηκε η αλληλεπίδραση ανάμεσα στη γενετική προδιάθεση – η οποία υπολογίστηκε με βάση 783 γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με τον διαβήτη – και σε παράγοντες του τρόπου ζωής όπως το κάπνισμα, ο δείκτης μάζας σώματος (BMI), η φυσική δραστηριότητα και η διατροφή. Οι συμμετέχοντες κατηγοριοποιήθηκαν σε χαμηλό, μέτριο και υψηλό γενετικό κίνδυνο.
Ο τρόπος ζωής «νικά» τα γονίδια
Τα αποτελέσματα ήταν απρόσμενα καθώς έδειξαν ότι ο τρόπος ζωής είχε μεγαλύτερη επίδραση στον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου από τη γενετική προδιάθεση. Όπως διαπιστώθηκε:
- Τα άτομα με ανθυγιεινό τρόπο ζωής είχαν σχεδόν 7 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη.
- Η παχυσαρκία και ο αυξημένος δείκτης μάζας σώματος ήταν ο ισχυρότερος παράγοντας, με σχεδόν 9 φορές υψηλότερο κίνδυνο.
- Ο υψηλός γενετικός κίνδυνος αύξανε την πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη κατά περίπου 2,5 φορές. Ωστόσο, η επίδραση του τρόπου ζωής αποδείχθηκε σημαντικά ισχυρότερη.
- Ακόμη και άτομα με χαμηλό γενετικό κίνδυνο εμφάνιζαν σημαντική αύξηση της πιθανότητας νόσου όταν ακολουθούσαν ανθυγιεινές συνήθειες.
- Η χειρότερη εικόνα παρατηρήθηκε όταν συνδυάστηκε υψηλή γενετική προδιάθεση με ανθυγιεινό τρόπο ζωής. Σε αυτή την περίπτωση, ο κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη αυξανόταν πάνω από 16 φορές σε σύγκριση με άτομα χαμηλού κινδύνου και υγιεινού τρόπου ζωής.
Η δύναμη της πρόληψης
Το πιο ενθαρρυντικό εύρημα ήταν ότι η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου ακόμη και σε άτομα με ισχυρό γενετικό φορτίο. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αν όλοι οι άνθρωποι υιοθετούσαν πιο υγιεινές συνήθειες, ο κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 θα μπορούσε να μειωθεί κατά 50%.
Όπως τονίζουν οι ερευνητές, τα γονίδια δεν ορίζουν πάντα την μοίρα μας: παρότι η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο, οι καθημερινές υγιεινές συνήθειες, όπως η σωματική άσκηση, η υγιεινή διατροφή, η αποφυγή της παχυσαρκίας και η διακοπή του καπνίσματος έχουν ακόμη μεγαλύτερη επίδραση και μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη.
Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Diabetes: https://diabetesjournals.org/diabetes/article/75/5/860/164687/Associations-of-Combined-Genetic-and-Lifestyle
