Από τη Γιάννα Τριανταφύλλη
Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), περίπου το 1/3 των ατόμων άνω των 65 ετών βιώνει μια πτώση τουλάχιστον μία φορά το χρόνο. Την ίδια στιγμή, κάθε 19 λεπτά ένας ηλικιωμένος πεθαίνει από πτώση ή από τις επιπλοκές που την συνοδεύουν.
Περισσότεροι από 4 εκατομμύρια Ευρωπαίοι άνω των 60 ετών κάθε χρόνο μεταφέρονται στα νοσοκομεία μετά από πτώση. Από αυτούς 1,5 εκατομμύριο άτομα χρειάζεται να νοσηλευτούν για 4-20 ημέρες και περίπου 50 χιλιάδες άτομα θα χάσουν τη ζωή τους ως αποτέλεσμα του τραυματισμού και των επιπλοκών του.
Στην Ελλάδα περίπου 4.000 άτομα άνω των 60 ετών κάθε χρόνο προσέρχονται στα νοσοκομεία μετά από πτώση. Στο 50% των περιπτώσεων η πτώση συνοδεύεται από κάταγμα. Το 70% των τραυματισμένων ατόμων είναι γυναίκες. Το 60% των πτώσεων συμβαίνει μέσα στο σπίτι. Οι γυναίκες πέφτουν συχνότερα στον χώρο του σπιτιού ενώ οι άνδρες πέφτουν συχνότερα εκτός σπιτιού. Το 65% των πτώσεων στο σπίτι συμβαίνουν όταν το άτομο είναι μόνο του στο σπίτι.
Οι πτώσεις αποτελούν την κυριότερη αιτία καταγμάτων και κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε μεγάλης διάρκειας νοσηλείες, σε μείωση της κινητικότητας, σε μόνιμη αναπηρία καθώς και να πυροδοτήσουν μια σειρά από άλλα προβλήματα υγείας, που συχνά οδηγούν ακόμη και σε απώλεια ζωής.
Το πιο συχνό κάταγμα που υφίστανται οι ηλικιωμένοι μετά από μια πτώση είναι το κάταγμα του ισχίου. Στη συνέχεια, ακολουθούν τα κατάγματα του καρπού και του μηριαίου.
Ο Ηρακλής Αβραμόπουλος, Παθολόγος, Διευθυντής της Παθολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου «ΥΓΕΙΑ», εξηγεί ποια είναι τα πιο συχνά αίτια που «κρύβονται» πίσω από μια πτώση και δίνει χρήσιμες συμβουλές πρόληψης.
Οι πτώσεις αποτελούν μια από τις συχνότερες αιτίες τραυματισμών στους ενήλικες άνω των 60 ετών, αλλά μπορούν να συμβούν σε οποιαδήποτε ηλικία. Συχνά οδηγούν σε κατάγματα, απώλεια αυτονομίας και φόβο επανεμφάνισης.
Περίπου 1 στους 3 ενήλικες άνω των 65 ετών πέφτει τουλάχιστον μία φορά κάθε χρόνο, ενώ μετά τα 80 έτη ο αριθμός αυτός αυξάνεται ακόμη περισσότερο. Παρόλο που είναι συχνές, πολλές πτώσεις μπορούν να προληφθούν με σωστή διαχείριση των κινδύνων.
Βασικοί παράγοντες κινδύνου
Οι κύριοι παράγοντες κινδύνου αποτελούν ορισμένα φάρμακα που προκαλούν ζάλη, η αδυναμία μυών και η κακή ισορροπία, τα προβλήματα όρασης ή ακοής, τα ολισθηρά πατώματα ή χαλιά στο σπίτι, ο χαμηλός φωτισμός και ορισμένα χρόνια νοσήματα (π.χ. Πάρκινσον, διαβήτης, ορθοπεδικά προβλήματα).
Ποια φάρμακα αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσεων
Ορισμένα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν ζάλη, υπνηλία, χαμηλή αρτηριακή πίεση ή μειωμένη αντίδραση, αυξάνοντας έτσι σημαντικά τον κίνδυνο πτώσης.
Τέτοια φάρμακα περιλαμβάνουν: ηρεμιστικά και αγχολυτικά (π.χ. βενζοδιαζεπίνες), υπνωτικά, οπιοειδή παυσίπονα, αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά, αντιεπιληπτικά, καθώς και αντιυπερτασικά φάρμακα που μπορεί να προκαλούν υπόταση.
Ο κίνδυνος αυξάνει όταν κάποιος λαμβάνει πολλά φάρμακα μαζί (πολυφαρμακία). Γι’ αυτό είναι σημαντικό οι ηλικιωμένοι να κάνουν τακτική αξιολόγηση της φαρμακευτικής τους αγωγής από τον γιατρό, ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος.
Πώς προλαμβάνουμε τις πτώσεις στο σπίτι
Πολλές πτώσεις μπορούν να προληφθούν με απλές αλλαγές στο σπίτι και μέσα από καθημερινές συνήθειες. Απλά μέτρα πρόληψης μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο πτώσεων. Τα κυριότερα είναι:
- Αφαιρούμε χαλιά που γλιστρούν
- Τοποθετούμε αντιολισθητικά πατάκια στο μπάνιο
- Φροντίζουμε για καλό φωτισμό στους διαδρόμους
- Τοποθέτηση χειρολαβών σε σκάλα & μπάνιο
- Κρατάμε τα συχνά χρησιμοποιούμενα αντικείμενα σε εύκολη πρόσβαση
- Τα καλώδια πρέπει να είναι μαζεμένα
Ενδυνάμωση & άσκηση
Οι ασκήσεις που βελτιώνουν ισορροπία και μυϊκή δύναμη μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο πτώσης. Χρήσιμες δραστηριότητες αποτελούν:
- Το Pilates για ηλικιωμένους
- Το Tai Chi
- Τα ελαφριά βάρη
- Το καθημερινό περπάτημα
- Ρωτήστε τον γιατρό ή το φυσικοθεραπευτή σας για εξατομικευμένο πρόγραμμα.
Έλεγχος υγείας
Εξαιρετικά σημαντικός για την πρόληψη των πτώσεων είναι ο τακτικός έλεγχος της υγείας, ο οποίος πρέπει να περιλαμβάνει τακτικό έλεγχο όρασης, έλεγχο ακοής, αξιολόγηση φαρμάκων που μπορεί να προκαλούν ζάλη, έλεγχο βιταμίνης D και οστικής πυκνότητας.
Είναι αναγκαίο να επισκεφθείτε το γιατρό σας εάν:
- Έχετε συχνές ζαλάδες
• Νιώθετε ασταθείς στο περπάτημα
• Είχατε πρόσφατη πτώση
• Παίρνετε πολλά φάρμακα
Ο γιατρός μπορεί να προτείνει, μεταξύ άλλων, ρύθμιση φαρμάκων, φυσικοθεραπεία, ειδικό εξοπλισμό (π.χ. μπαστούνι, περιπατητήρα), έλεγχο οστικής υγείας.
Οι πτώσεις δεν είναι “αναμενόμενες” λόγω ηλικίας – μπορούν να προληφθούν. Με μικρές αλλαγές στο σπίτι, σωστή άσκηση και παρακολούθηση υγείας, η καθημερινότητα γίνεται πολύ πιο ασφαλής.
