Από τη Γιάννα Τριανταφύλλη.
Για πολλές δεκαετίες η ψυχική ευεξία, ένας από τους πιο χρησιμοποιούμενους όρους στην ψυχολογία, την ψυχιατρική και την κλινική έρευνα, παρέμενε ασαφής.
Μια πρόσφατη πρωτοποριακή μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Αδελαΐδας, σε συνεργασία με διεθνείς επιστήμονες, έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, προσφέροντας έναν κοινά αποδεκτό ορισμό της θετικής ψυχικής υγείας και του τι τελικά σημαίνει στην πραγματικότητα η φράση «αισθάνομαι καλά».
Οι 6 πυλώνες της ψυχικής ευεξίας
Η μελέτη, που βασίστηκε σε 122 παγκόσμιους εμπειρογνώμονες από 11 επιστημονικούς κλάδους (Οικονομικά, Ιατρική, Νοσηλευτική, Φιλοσοφία, Ψυχιατρική, Κλινική Ψυχολογία, Ψυχολογία της Υγείας, Θετική Ψυχολογία, Δημόσια Υγεία, Κοινωνιολογία και Θεολογία), κατέληξε σε έξι βασικούς παράγοντες οι οποίοι συγκεντρώνουν το 90% της ομόφωνης συμφωνίας των ειδικών. Αυτοί είναι:
- Νόημα και σκοπός: Η αίσθηση ότι η ζωή αξίζει τον κόπο και η επιθυμία να θέτουμε στόχους.
- Ικανοποίηση από τη ζωή: Συνολική αξιολόγηση ότι η ζωή μας είναι καλή.
- Αυτοαποδοχή: Θετική και μη επικριτική άποψη για τον εαυτό μας.
- Σύνδεση: Στενές, φροντιστικές σχέσεις με τους άλλους.
- Αυτονομία: Αίσθημα ελέγχου της αυτοέκφρασης και των επιλογών μας.
- Ευτυχία: Συχνή θετική διάθεση και χαρά.
Οι παράγοντες αυτοί αναδεικνύουν ότι η ψυχική ευεξία δεν περιορίζεται απλά στην απουσία αρνητικών συναισθημάτων, αλλά αποτελεί ένα πολυδιάστατο φαινόμενο που συνδυάζει αρμονικά τη συναισθηματική, ψυχολογική και κοινωνική λειτουργία.
Όπως εξηγεί ο Δρ. Matthew Iasiello, ερευνητής του Πανεπιστημίου της Αδελαΐδας, «για πολύ καιρό, η ψυχική ευεξία έχει οριστεί με διαφορετικούς τρόπους στην έρευνα, την υγειονομική περίθαλψη και την κυβέρνηση, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη τη σύγκριση στοιχείων ή τον σχεδιασμό αποτελεσματικής πολιτικής. Συμφωνώντας ότι η θετική ψυχική υγεία δεν είναι ένα μόνο συναίσθημα, αλλά ένας συνδυασμός του πώς αισθανόμαστε, του πώς λειτουργούμε και του πώς συνδεόμαστε με τους άλλους, η μελέτη φέρνει την απαραίτητη σαφήνεια στον κρίσιμο αυτό τομέα».
Διαχωρισμός από την ψυχική νόσο
Ένα σημαντικό εύρημα της μελέτης είναι ότι η θετική ψυχική υγεία είναι ξεχωριστή από την ψυχική ασθένεια. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι μπορούν να βιώσουν ψυχική ευεξία ακόμη και όταν ζουν με μια ψυχική πάθηση.
Παράγοντες όπως η σωματική υγεία, το εισόδημα, η στέγαση, οι στρατηγικές αντιμετώπισης και η πνευματικότητα κρίθηκαν από την μελέτη ότι δεν ορίζουν τη θετική ψυχική υγεία, αλλά αντίθετα θεωρούνται σημαντικοί παράγοντες που την επηρεάζουν.
Γιατί έχουν σημασία αυτά τα ευρήματα
Τα ευρήματα της μελέτης έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς για πρώτη φορά προσφέρουν έναν κοινά αποδεκτό ορισμό της ψυχικής ευεξίας. Η καθιέρωση ενός ενιαίου και επιστημονικά τεκμηριωμένου ορισμού της ψυχικής ευεξίας αποτελεί σημαντικό βήμα για την εξέλιξη της ψυχικής υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η νέα αυτή προσέγγιση δίνει έμφαση όχι μόνο στην αντιμετώπιση της ασθένειας, αλλά και στην προαγωγή μιας ολοκληρωμένης και πιο ουσιαστικής ζωής. Η σαφής κατανόηση του τι συνιστά καλή ψυχική υγεία επιτρέπει σε οργανισμούς και επαγγελματίες υγείας να σχεδιάζουν στοχευμένες δράσεις που ενισχύουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής.
Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Mental Health: https://www.nature.com/articles/s44220-026-00617-5
