Το νέο πλαίσιο ρυθμίσεων για την πρόσβαση των ανηλίκων στα social media παρουσίασαν ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης & Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου και ο Υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, κατά τη διάρκεια Συνέντευξης Τύπου στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο εισάγει ένα σαφές και συνεκτικό πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον, εναρμονισμένο πλήρως με το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κεντρική ρύθμιση αποτελεί η θέσπιση ηλικιακού ορίου στα 15 έτη.
Δ. Παπαστεργίου: «Δεν θα κόψουμε το ίντερνετ στους νέους»
Κατά την αρχική του τοποθέτησή του, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, δήλωσε ότι « η καθιέρωση ορίου ηλικίας στα 15 έτη για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελεί μια κρίσιμη και ώριμη επιλογή, που θέτει ξεκάθαρους κανόνες και διαμορφώνει ένα πιο ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον. «Δεν θα κόψουμε το ίντερνετ», όπως με φόβο με ρωτούν παιδιά, αλλά έχουμε ευθύνη να βοηθήσουμε τους ανηλίκους να μεγαλώνουν ισορροπημένα, σε έναν κόσμο που είναι ταυτόχρονα αναλογικός και ψηφιακός».
«Σήμερα δεν είμαστε εδώ για να περιορίσουμε την ελευθερία του λόγου, όπως κάποιοι λένε, αλλά για να πάρουμε προληπτικά μέτρα για ένα θέμα το οποίο είναι πάρα πολύ σημαντικό», δήλωσε ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης. Όπως τόνισε, « καλούμαστε να προσαρμοστούμε στο νέο κόσμο που έχει γεννηθεί, ο οποίος ήρθε γρηγορότερα από τις εθνικές νομοθεσίες. Μιλάμε πλέον για τον ψηφιακό εθισμό στα social media, έναν εθισμό που ένας ενήλικας μπορεί να το αντιμετωπίσει με μεγαλύτερη δύναμη και σύνεση, αλλά που ένας ανήλικος δεν μπορεί ακόμα να το αντιληφθεί και αν του γίνει τρόπος ζωής, πιθανόν τα επόμενα χρόνια να είναι πολύ πιο δύσκολο να το αντιμετωπίσει».
Οι κύριες ρυθμίσεις του νομοσχεδίου
Πιο αναλυτικά, απαγορεύεται η πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης (on line social media) για ανηλίκους που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους. Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στην ουσιαστική θωράκιση των παιδιών από κινδύνους που σχετίζονται με την ανεξέλεγκτη χρήση των ψηφιακών πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης.
Για την αποτελεσματική εφαρμογή του μέτρου, καθιερώνεται υποχρέωση των πλατφορμών να εφαρμόζουν κατάλληλες, αναλογικές και αξιόπιστες μεθόδους επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών. Στην πράξη, την κύρια ευθύνη εφαρμογής την έχουν οι ίδιες οι πλατφόρμες, οι οποίες υποχρεούνται να εγκαταστήσουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας και να μπλοκάρουν την πρόσβαση σε ανηλίκους κάτω του ορίου.
Παράλληλα, ενεργοποιείται ο ευρωπαϊκός μηχανισμός εποπτείας, που θεσπίζεται μέσω του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA), διασφαλίζοντας ενιαία και αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων σε όλα τα κράτη-μέλη.
Ποιες πλατφόρμες αφορά η παρέμβαση
Το μέτρο αφορά υπηρεσίες που λειτουργούν ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δηλαδή, κάθε εφαρμογή ή ιστοσελίδα όπου οι χρήστες δημιουργούν προφίλ, αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και μπορούν να δημοσιεύουν περιεχόμενο που το βλέπουν άλλοι (π.χ. αναρτήσεις, stories, βίντεο, σχόλια, likes, followers).
Θα ακολουθηθούν οι ορισμοί που δίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες. Ενδεικτικά μιλάμε για πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram και το Tik Tok.
Τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη
Όλο και περισσότερες χώρες αναγνωρίζουν ότι η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην ατομική ευθύνη των οικογενειών ή στην αυτορρύθμιση των πλατφορμών. Η Αυστραλία, η Γαλλία και η Ισπανία προχωρούν σταδιακά σε μέτρα όπως όρια ηλικίας, υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας και γονική συναίνεση, ενώ και η ευρωπαϊκή νομοθεσία κινείται προς αυστηρότερες υποχρεώσεις για τις εταιρείες τεχνολογίας.
Η νομοθεσία αυτού του τύπου ωστόσο δεν είναι πανάκεια και απαιτείται χρόνος για να εφαρμοστεί και συνεργασία με τις ίδιες τις πλατφόρμες. Σε όλες τις χώρες όπου θεσπίζονται αντίστοιχα μέτρα, η εφαρμογή γίνεται σταδιακά και δεν σημαίνει ότι την επόμενη μέρα θα «κλείσουν» αυτόματα λογαριασμοί ανηλίκων — χρειάζεται πρώτα να εγκατασταθούν αξιόπιστα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας.
Στη Γαλλία έχει θεσπιστεί όριο ηλικίας (15 έτη) για τη δημιουργία λογαριασμού χωρίς γονική συναίνεση και προχωρά η υποχρέωση των πλατφορμών να ελέγχουν την ηλικία μέσω ανεξάρτητων παρόχων, ώστε να προστατεύονται και τα προσωπικά δεδομένα. Η πλήρης εφαρμογή βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και θα ολοκληρωθεί σταδιακά έως το τέλος του 2026.
Οι κυρώσεις και τα πρόστιμα σε περίπτωση μη συμμόρφωσης
Όταν υπάρχει παραβίαση της νομοθεσίας, η Ε.Ε.Τ.Τ. διαβιβάζει την υπόθεση στον Συντονιστή Ψηφιακών Υπηρεσιών του κράτους μέλους εγκατάστασης της πλατφόρμας ή, κατά περίπτωση, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Με βάση τον νόμο εφαρμογής για τις ψηφιακές υπηρεσίες προβλέπονται:
- Πρόστιμα έως 6% του παγκόσμιου τζίρου
- Ημερήσια πρόστιμα μέχρι συμμόρφωσης
- Περιορισμοί λειτουργίας
- Παράλληλα πρόστιμα GDPR αν υπάρχουν προσωπικά δεδομένα
Πότε ξεκινά η εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων
Η εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων ξεκινά από την 1η Ιανουαρίου 2027, δίνοντας τον απαραίτητο χρόνο προσαρμογής τόσο στις πλατφόρμες όσο και στους χρήστες.
Γιατί η απαγόρευση δεν μπορεί να ισχύσει από αύριο;
Σε αντίθεση με χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Αυστραλία, η Ελλάδα λειτουργεί εντός ενός κοινά συμφωνημένου ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου, το οποίο θέτει συγκεκριμένους κανόνες και διαδικασίες. Αν και ένα κράτος-μέλος μπορεί να θεσπίσει νομοθεσία που περιορίζει την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κάτω από ένα ορισμένο ηλικιακό όριο, η εφαρμογή, η εποπτεία και η επιβολή των κανόνων αυτών δεν είναι αποκλειστικά εθνική αρμοδιότητα.
Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται χρόνος για να εξεταστεί εάν το προτεινόμενο μέτρο μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς να δημιουργεί νομικές ή λειτουργικές συγκρούσεις με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Περισσότερες πληροφορίες για το νέο πλαίσιο ρυθμίσεων για την πρόσβαση των ανηλίκων στα social media μπορείτε να βρείτε εδώ
